نمونه دادخواست مطالبه سود سهام شرکت؛ شرایط و نحوه مطالبه سود سهام پرداخت‌نشده
نمونه دادخواست مطالبه سود سهام شرکت زمانی مورد نیاز است که سهامدار یک شرکت، با وجود تصویب سود قابل تقسیم یا ایجاد حق قانونی برای دریافت سود، نتواند سهم خود را از شرکت دریافت کند. اختلاف درباره پرداخت سود سهام از جمله دعاوی مهم میان شرکت و سهامداران است و در بسیاری از پرونده‌ها، اختلاف اصلی نه درباره مالکیت سهام، بلکه درباره میزان سود تصویب‌شده، زمان پرداخت، تعداد سهام شخص، مصوبات مجمع عمومی و خودداری شرکت از پرداخت سود است.
برخلاف تصور برخی سهامداران، صرف سودآور بودن شرکت همیشه به این معنا نیست که هر سهامدار می‌تواند بلافاصله مبلغی را تحت عنوان «سود سهام» از شرکت مطالبه کند. در شرکت‌های سهامی، باید حساب‌های سال مالی بررسی و تصویب شود، سود قابل تقسیم مشخص گردد و مجمع عمومی درباره میزان سودی که باید بین صاحبان سهام توزیع شود تصمیم بگیرد.
طبق ماده ۲۳۹ لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت، سود قابل تقسیم از سود خالص سال مالی، پس از کسر زیان‌های سنوات قبل و اندوخته‌های مقرر و با لحاظ سودهای تقسیم‌نشده قبلی تعیین می‌شود. ماده ۲۴۰ نیز مقرر کرده است که مجمع عمومی پس از تصویب حساب‌های سال مالی و احراز وجود سود قابل تقسیم، میزان سودی را که باید بین صاحبان سهام تقسیم شود تعیین کند.
بنابراین اگر مجمع عمومی شرکت تقسیم مبلغ مشخصی از سود را تصویب کرده باشد و شرکت با وجود فرا رسیدن زمان پرداخت، از تأدیه سهم سهامدار خودداری کند، در صورت وجود سایر شرایط، امکان طرح دادخواست مطالبه سود سهام شرکت وجود خواهد داشت.
در ادامه، شرایط مطالبه سود، مرجع صالح، مدارک مورد نیاز، خسارت تأخیر تأدیه و چند نمونه دادخواست کاربردی را بررسی می‌کنیم.
سود سهام شرکت چیست؟
سود سهام بخشی از منافع شرکت است که بر اساس مقررات قانونی، اساسنامه و تصمیم مجمع عمومی بین صاحبان سهام تقسیم می‌شود.
باید میان چند مفهوم تفاوت قائل شد:
سود خالص شرکت، سود قابل تقسیم و سودی که مجمع تصویب کرده است بین سهامداران توزیع شود الزاماً یک رقم نیستند.
مطابق ماده ۲۳۷، سود خالص سال مالی از درآمد همان سال پس از کسر هزینه‌ها، استهلاک‌ها و ذخیره‌ها به دست می‌آید. ماده ۲۳۹ نیز مشخص می‌کند که برای تعیین سود قابل تقسیم، زیان‌های سال‌های قبل، اندوخته قانونی و سایر اندوخته‌های مربوط باید لحاظ شوند.
در نهایت این مجمع عمومی است که پس از تصویب حساب‌های سال مالی و احراز وجود سود قابل تقسیم، میزان سودی را که میان صاحبان سهام تقسیم خواهد شد تعیین می‌کند.
این تفاوت در دعوای مطالبه سود بسیار مهم است.
برای مثال، ممکن است صورت‌های مالی نشان دهند شرکت در یک سال مبلغ قابل توجهی سود داشته است؛ اما نمی‌توان بدون بررسی زیان‌های سنواتی، اندوخته‌های قانونی، تصمیم مجمع و سایر شرایط، تمام سود حسابداری شرکت را قابل مطالبه توسط سهامدار دانست.
نکته حقوقی
سود شرکت با سود قابل مطالبه سهامدار یکسان نیست
صرف درج سود در صورت‌های مالی شرکت الزاماً به این معنا نیست که هر سهامدار می‌تواند همان مبلغ را متناسب با سهم خود مستقیماً مطالبه کند.
برای تنظیم دادخواست مطالبه سود سهام باید مشخص شود:
۱- صورت‌های مالی شرکت تصویب شده است یا خیر؛
۲- سود قابل تقسیم وجود داشته است یا خیر؛
۳- مجمع عمومی درباره تقسیم سود تصمیم گرفته است یا خیر؛
۴- میزان سود تصویب‌شده برای توزیع چقدر است؛
۵- خواهان در تاریخ مربوط چه تعداد سهم داشته است؛
۶- موعد پرداخت سود فرا رسیده است یا خیر.
قانون درباره تقسیم سود سهام شرکت چه می‌گوید؟
یکی از مهم‌ترین مقررات در این زمینه ماده ۹۰ لایحه اصلاحی قانون تجارت است.
بر اساس این ماده، تقسیم سود و اندوخته بین صاحبان سهام تنها پس از تصویب مجمع عمومی مجاز است و در صورت وجود منافع، تقسیم ده درصد از سود ویژه سالانه بین صاحبان سهام الزامی اعلام شده است.
ماده ۲۴۰ نیز مقررات مهم‌تری درباره نحوه پرداخت دارد.
پس از تصویب حساب‌های سال مالی و احراز سود قابل تقسیم، مجمع عمومی مبلغی را که باید میان سهامداران تقسیم شود مشخص می‌کند.
نحوه پرداخت سود نیز توسط مجمع عمومی تعیین می‌شود و اگر مجمع در این خصوص تصمیمی نگرفته باشد، هیأت‌مدیره نحوه پرداخت را تعیین خواهد کرد.
نکته بسیار مهم آن است که مطابق همین ماده، پرداخت سود به صاحبان سهام باید در هر حال ظرف هشت ماه پس از تصمیم مجمع عمومی درباره تقسیم سود انجام شود.
این حکم در دعاوی مطالبه سود سهام اهمیت ویژه‌ای دارد.
آیا شرکت می‌تواند سود تصویب‌شده را پرداخت نکند؟
اگر مجمع عمومی مطابق قانون، سود قابل تقسیم را احراز و میزان سود قابل توزیع را تصویب کرده باشد، اصل بر این است که شرکت باید مطابق تصمیم اتخاذشده و مقررات قانونی آن را پرداخت کند.
شرکت نمی‌تواند صرفاً به دلیل تغییر نظر مدیران، پرداخت سودی را که به شکل معتبر تصویب شده است برای مدت نامحدود متوقف کند.
ماده ۲۴۰ سقف زمانی مهمی نیز تعیین کرده و مقرر کرده است که پرداخت سود باید حداکثر ظرف هشت ماه پس از تصمیم مجمع درباره تقسیم سود انجام شود.
به همین دلیل، صورتجلسه مجمع عمومی عادی سالانه یکی از مهم‌ترین مدارک در دعوای مطالبه سود است.
شرایط طرح دادخواست مطالبه سود سهام شرکت چیست؟
برای طرح دعوا بهتر است چند موضوع اساسی بررسی شود.
۱. اثبات سهامدار بودن خواهان
شخصی که سود سهام را مطالبه می‌کند باید بتواند سمت خود را اثبات کند.
اسناد مربوط به مالکیت سهام، گواهینامه سهام، دفتر ثبت سهام، قرارداد انتقال سهام و سایر اسناد مرتبط ممکن است حسب مورد مورد استناد قرار گیرند.
اگر اصل مالکیت سهام میان طرفین مورد اختلاف باشد، پرونده می‌تواند پیچیده‌تر شود؛ زیرا ممکن است قبل یا هم‌زمان با مطالبه سود، درباره مالکیت یا انتقال سهام نیز اختلاف وجود داشته باشد.
۲. مشخص شدن دوره مالی مورد مطالبه
در دادخواست باید روشن باشد که خواهان سود مربوط به چه سال یا سال‌هایی را مطالبه می‌کند.
نوشتن عبارت کلی «مطالبه کلیه سودهای شرکت» بدون تعیین دقیق دوره، مبلغ یا مبنای محاسبه می‌تواند باعث ایجاد ایراد شود.
۳. وجود مصوبه تقسیم سود
یکی از مهم‌ترین مستندات پرونده صورتجلسه مجمع عمومی است.
اگر مجمع مبلغی را برای تقسیم میان صاحبان سهام تصویب کرده باشد، باید این مصوبه ضمیمه یا مورد استناد قرار گیرد.
۴. تعیین میزان سهم خواهان
برای محاسبه مبلغ سود باید مشخص شود خواهان چه میزان از سهام شرکت را در اختیار داشته و بر اساس مصوبه مجمع چه مبلغی به او تعلق گرفته است.
۵. فرا رسیدن موعد پرداخت
اگر مجمع برای پرداخت سود تاریخی تعیین کرده باشد، همان تاریخ اهمیت دارد.
اگر درباره نحوه پرداخت تصمیمی اتخاذ نشده باشد، مقررات ماده ۲۴۰ و سقف هشت‌ماهه پرداخت باید مورد توجه قرار گیرد.
نکته مهم
قبل از ثبت دادخواست مطالبه سود سهام
قبل از ثبت دادخواست، صورتجلسه مجمع عمومی عادی سالانه را بررسی کنید.
اگر در صورتجلسه نوشته شده باشد:
«مبلغ … ریال از سود قابل تقسیم بین سهامداران تقسیم گردد»
این عبارت می‌تواند از مهم‌ترین مستندات دعوای مطالبه سود باشد.
در مقابل، صرف وجود سود در ترازنامه یا صورت سود و زیان، بدون بررسی تصمیم مجمع و سایر مقررات، همیشه برای تعیین مبلغ قابل مطالبه کافی نیست.
نمونه دادخواست مطالبه سود سهام شرکت
نمونه زیر برای حالتی تنظیم شده که اصل مالکیت سهام مشخص است، مجمع عمومی تقسیم سود را تصویب کرده اما شرکت از پرداخت آن خودداری می‌کند.
متن دادخواست
نمونه دادخواست مطالبه سود سهام شرکت
ریاست محترم مرجع قضایی صالح
با سلام و احترام
مشخصات خواهان:
نام و نام خانوادگی: …
کد ملی: …
نشانی: …
خوانده:
شرکت … به شماره ثبت … و شناسه ملی …
به نشانی مرکز اصلی شرکت: …
خواسته:
۱- مطالبه مبلغ … ریال بابت سود سهام مصوب مجمع عمومی عادی شرکت مربوط به سال مالی منتهی به …
۲- مطالبه خسارت تأخیر تأدیه نسبت به مبلغ فوق، در صورت احراز شرایط قانونی، از تاریخ استحقاق/مطالبه تا زمان پرداخت کامل
۳- مطالبه کلیه خسارات دادرسی و هزینه‌های قانونی از جمله هزینه دادرسی و حق‌الوکاله وکیل در حدود مقررات قانونی
دلایل و منضمات:
۱- تصویر مدارک مالکیت سهام / گواهینامه سهام
۲- تصویر صورتجلسه مجمع عمومی عادی سالانه مورخ …
۳- صورت‌های مالی مصوب شرکت
۴- اظهارنامه ارسالی به شرکت
۵- مدارک مربوط به تعداد سهام خواهان
۶- اساسنامه شرکت در صورت لزوم
۷- سایر مدارک و مستندات
شرح دادخواست:
احتراماً به استحضار می‌رساند اینجانب دارنده تعداد … سهم از سهام شرکت خوانده می‌باشم.
بر اساس صورتجلسه مجمع عمومی عادی سالانه شرکت مورخ …، پس از تصویب صورت‌های مالی و احراز سود قابل تقسیم، مقرر گردیده است مبلغ … ریال از سود شرکت میان صاحبان سهام تقسیم شود.
با توجه به تعداد سهام متعلق به اینجانب، مبلغ … ریال بابت سود سهام دوره مالی مذکور به اینجانب تعلق گرفته است.
علی‌رغم فرا رسیدن موعد پرداخت و مراجعات و مطالبه مکرر، شرکت خوانده از پرداخت سود متعلق به اینجانب خودداری نموده است.
حسب ماده ۲۴۰ لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت، پرداخت سود صاحبان سهام باید مطابق تصمیم مجمع و در هر حال حداکثر ظرف هشت ماه پس از تصمیم مجمع عمومی راجع به تقسیم سود انجام شود.
نظر به مراتب فوق و با توجه به مدارک پیوست، صدور حکم بر محکومیت شرکت خوانده به پرداخت مبلغ … ریال بابت اصل سود سهام به انضمام خسارت تأخیر تأدیه در صورت تحقق شرایط مقرر قانونی و همچنین کلیه خسارات و هزینه‌های دادرسی مورد استدعاست.
با احترام
نام و نام خانوادگی خواهان
امضاء
تاریخ
نمونه دادخواست مطالبه سود سهام چند سال شرکت
گاهی شرکت برای چند سال متوالی سود سهام یک شخص را پرداخت نکرده است.
در چنین شرایطی باید برای هر سال مالی، مصوبات مجمع، تعداد سهام متعلق به خواهان و میزان سود قابل پرداخت بررسی شود.
متن دادخواست
نمونه مطالبه سود سهام چند سال مالی
ریاست محترم دادگاه
با سلام و احترام
اینجانب … دارنده … درصد / تعداد … سهم از شرکت … می‌باشم.
بر اساس مصوبات مجامع عمومی عادی سالانه شرکت در سال‌های مالی …، … و …، تقسیم سود میان صاحبان سهام تصویب شده است.
با وجود تصویب سود و فرا رسیدن مواعد قانونی و مقرر جهت پرداخت، شرکت خوانده تاکنون از پرداخت سهم اینجانب از سودهای مصوب خودداری کرده است.
مطابق مدارک و مصوبات پیوست، مطالبات اینجانب به شرح زیر است:
سود سهام سال مالی …: مبلغ … ریال
سود سهام سال مالی …: مبلغ … ریال
سود سهام سال مالی …: مبلغ … ریال
جمع اصل مطالبات: … ریال
با عنایت به مقررات لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت، به‌ویژه مواد مرتبط با تقسیم و پرداخت سود و با توجه به مصوبات مجامع عمومی شرکت، تقاضای صدور حکم بر محکومیت شرکت خوانده به پرداخت مبلغ فوق به انضمام خسارت تأخیر تأدیه در صورت وجود شرایط قانونی و کلیه خسارات دادرسی مورد استدعاست.
دلایل و منضمات:
۱- مدارک مالکیت سهام
۲- صورتجلسات مجامع عمومی سال‌های مورد مطالبه
۳- صورت‌های مالی مربوط
۴- اظهارنامه و مکاتبات انجام‌شده
۵- مدارک مربوط به میزان سهام
۶- سایر مستندات
با احترام
نام و نام خانوادگی
امضاء
آیا ارسال اظهارنامه قبل از دادخواست لازم است؟
ارسال اظهارنامه در بسیاری از دعاوی مطالبه وجه اقدام مفیدی است، به‌خصوص زمانی که خواهان قصد مطالبه خسارت تأخیر تأدیه نیز دارد.
اظهارنامه می‌تواند اثبات کند که سهامدار به‌طور رسمی پرداخت سود خود را از شرکت درخواست کرده است.
در اظهارنامه بهتر است این موارد درج شوند:
شماره یا مشخصات شرکت؛
تعداد سهام شخص؛
سال مالی مربوط؛
تاریخ مجمع تصویب‌کننده سود؛
مبلغ سود در صورت مشخص بودن؛
درخواست پرداخت ظرف مهلت معقول؛
شماره حساب برای واریز، در صورت لزوم.
البته اینکه خسارت تأخیر دقیقاً از چه تاریخی قابل محاسبه باشد، بسته به ماهیت دین، تاریخ سررسید، نحوه مطالبه و احراز شرایط قانونی باید در پرونده بررسی شود.
نمونه اظهارنامه مطالبه سود سهام
متن اظهارنامه
نمونه اظهارنامه قبل از دادخواست مطالبه سود سهام
مخاطب محترم: شرکت …
با سلام
احتراماً، اینجانب … دارنده تعداد … سهم از سهام شرکت … می‌باشم.
مطابق مصوبه مجمع عمومی عادی سالانه مورخ …، تقسیم سود مربوط به سال مالی منتهی به … بین صاحبان سهام تصویب گردیده است.
با وجود فرا رسیدن موعد پرداخت، سهم اینجانب از سود مصوب تاکنون پرداخت نشده است.
لذا به موجب این اظهارنامه رسماً درخواست می‌گردد مبلغ … ریال بابت سود متعلق به سهام اینجانب ظرف … روز از تاریخ ابلاغ این اظهارنامه به حساب شماره … واریز گردد.
بدیهی است در صورت خودداری از پرداخت، جهت مطالبه اصل طلب، خسارات قانونی و هزینه‌های دادرسی از طریق مرجع قضایی صالح اقدام خواهد شد.
نام و نام خانوادگی
تاریخ
امضاء
خسارت تأخیر تأدیه سود سهام شرکت
یکی از پرسش‌های مهم این است که آیا سهامدار می‌تواند علاوه بر اصل سود، خسارت تأخیر تأدیه نیز مطالبه کند؟
ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی شرایط مطالبه خسارت تأخیر تأدیه در دیون از نوع وجه رایج را بیان کرده است.
بر اساس این ماده، در دعوایی که موضوع آن دین و از نوع وجه رایج باشد، با وجود مطالبه طلبکار، تمکن بدهکار، خودداری از پرداخت و تغییر فاحش شاخص قیمت سالانه، دادگاه می‌تواند مطابق شاخص‌های اعلامی بانک مرکزی خسارت تأخیر تأدیه را محاسبه کند.
بنابراین در دعوای سود سهام نیز نباید خسارت تأخیر تأدیه را بدون بررسی شرایط ماده ۵۲۲ قطعی تلقی کرد.
دادگاه باید وجود شرایط قانونی را احراز کند.
نکته مهم
خسارت تأخیر تأدیه سود سهام
در قسمت خواسته بهتر است در صورت وجود مبنای قانونی، علاوه بر اصل سود، «خسارت تأخیر تأدیه در صورت احراز شرایط ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی» نیز مطالبه شود.
تاریخ شروع خسارت می‌تواند از مسائل مورد اختلاف پرونده باشد؛ بنابراین تاریخ تصویب سود، موعد مقرر پرداخت، پایان مهلت قانونی، زمان مطالبه رسمی و محتوای اظهارنامه باید همگی بررسی شوند.
مهلت پرداخت سود سهام شرکت چقدر است؟
مطابق ماده ۲۴۰، نحوه پرداخت سود قابل تقسیم توسط مجمع عمومی تعیین می‌شود.
اگر مجمع درباره نحوه پرداخت تصمیمی نگرفته باشد، هیأت‌مدیره نحوه پرداخت را تعیین خواهد کرد.
اما قانون یک محدودیت مهم ایجاد کرده است:
در هر حال پرداخت سود صاحبان سهام باید ظرف هشت ماه پس از تصمیم مجمع عمومی درباره تقسیم سود انجام شود.
بنابراین مدیران شرکت نمی‌توانند پرداخت سود تصویب‌شده را برای مدت نامحدود به تعویق بیندازند.
اگر شرکت سود داشته باشد اما مجمع سود تقسیم نکند چه می‌شود؟
این وضعیت با حالتی که سود تصویب شده ولی پرداخت نمی‌شود متفاوت است.
ماده ۹۰ مقرر کرده است تقسیم سود و اندوخته تنها پس از تصویب مجمع عمومی جایز است و در صورت وجود منافع، تقسیم ده درصد از سود ویژه سالانه میان صاحبان سهام الزامی است.
بنابراین اگر مجمع برخلاف مقررات آمره قانونی تصمیمی اتخاذ کرده باشد، باید اعتبار مصوبه و نوع دعوای مناسب جداگانه بررسی شود.
در چنین حالتی ممکن است موضوع فقط «مطالبه مبلغ معین سود» نباشد و ابتدا لازم باشد مصوبات شرکت، صورت‌های مالی، میزان سود ویژه، نحوه تشکیل مجمع و تصمیمات اتخاذشده بررسی شوند.
به همین دلیل نمونه دادخواست ساده مطالبه وجه برای همه اختلافات مربوط به سود شرکت مناسب نیست.
سود موهوم چیست؟
قانون اجازه نمی‌دهد هر مبلغی صرفاً تحت عنوان سود میان سهامداران توزیع شود.
ماده ۲۴۰ تصریح دارد که هر سودی که بدون رعایت مقررات قانون تقسیم شود، منافع موهوم تلقی خواهد شد.
این موضوع به‌ویژه زمانی اهمیت پیدا می‌کند که شرکت زیان انباشته دارد یا مبلغی را بدون رعایت ضوابط حسابداری و قانونی تحت عنوان سود تقسیم کرده باشد.
بنابراین مطالبه سود سهام باید بر مبنای سود قانونی و مصوبه معتبر انجام شود.
مرجع صالح برای مطالبه سود سهام شرکت کجاست؟
مطالبه سود سهام یک دعوای مالی است.
از حیث صلاحیت محلی، ماده ۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی اهمیت زیادی دارد. طبق این ماده، دعاوی بین شرکت و شرکا و نیز دعاوی اشخاص علیه شرکت، تا زمانی که شرکت باقی است و در صورت انحلال تا پایان جریان تصفیه، در مرکز اصلی شرکت اقامه می‌شود.
از حیث صلاحیت ذاتی و میزان خواسته نیز باید مقررات مربوط به دادگاه صلح مورد توجه قرار گیرد.
مطابق متن فعلی بند ۱ ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲، دعاوی مالی تا نصاب یک میلیارد ریال در صلاحیت دادگاه صلح قرار گرفته است. رأی وحدت رویه شماره ۸۶۵ مورخ ۳۱ تیر ۱۴۰۴ نیز اطلاق صلاحیت دادگاه صلح نسبت به دعاوی مالی داخل این نصاب را تأیید کرده است.
با این حال، قانون اجازه تعدیل دوره‌ای این نصاب را داده است؛ بنابراین پیش از ثبت دادخواست باید نصاب معتبر در تاریخ ثبت پرونده مجدداً بررسی شود.
دادخواست را علیه مدیرعامل بدهیم یا شرکت؟
اگر موضوع، بدهی شرکت بابت سود سهام است، باید در تعیین خوانده دقت شود.
شخصیت حقوقی شرکت از مدیرعامل و اعضای هیأت‌مدیره مستقل است.
در فرض معمول که طلب مربوط به سود مصوب شرکت است، اصل مطالبه متوجه خود شرکت است و شرکت باید با مشخصات کامل، شماره ثبت، شناسه ملی و نشانی مرکز اصلی به عنوان خوانده درج شود.
صرف اینکه مدیرعامل مسئول اداره شرکت است به این معنا نیست که در هر پرونده مطالبه سود، شخصاً بدهکار سهامدار باشد.
البته اگر علیه مدیر یا مدیران ادعای مستقلی مانند مسئولیت ناشی از تخلف مطرح باشد، موضوع متفاوت است و باید سبب دعوا و شرایط مسئولیت آنان جداگانه بررسی شود.
چه مدارکی برای مطالبه سود سهام لازم است؟
مدارک هر پرونده متفاوت است، اما مهم‌ترین مدارک عبارت‌اند از:
- گواهینامه یا مدارک مالکیت سهام؛
- دفتر ثبت سهام یا مستندات مربوط به انتقال سهم؛
- اساسنامه شرکت؛
- آخرین روزنامه رسمی و مشخصات شرکت؛
- صورتجلسه مجمع عمومی عادی سالانه؛
- صورت‌های مالی تصویب‌شده؛
- مدارک مربوط به میزان سود مصوب؛
- اظهارنامه مطالبه وجه؛
- مکاتبات انجام‌شده با شرکت؛
- اسناد مربوط به پرداخت سود به سایر سهامداران در صورت ارتباط با دعوا؛
- مدارک بانکی؛
- سایر اسناد مرتبط با تعداد سهام و میزان طلب.
اگر شرکت صورتجلسه مجمع را در اختیار سهامدار قرار ندهد چه کنیم؟
یکی از مشکلات عملی در این پرونده‌ها این است که سهامدار ممکن است اطلاعات کاملی از حساب‌های شرکت و تصمیمات مجمع در اختیار نداشته باشد.
در چنین وضعیتی باید ابتدا مشخص شود چه مدارکی در اختیار خواهان است و چه اسنادی از طریق سوابق ثبتی، مکاتبات شرکت، مجامع یا در جریان رسیدگی قابل بررسی است.
نباید مبلغی به صورت حدسی در دادخواست درج شود؛ خصوصاً اگر اصل میزان سود یا تعداد سهام محل اختلاف باشد.
در پرونده‌های پیچیده ممکن است رسیدگی به حساب‌ها یا استفاده از نظر کارشناس نیز ضرورت پیدا کند.
آیا سهامدار سابق می‌تواند سود سهام را مطالبه کند؟
این مسئله وابسته به زمان ایجاد حق، زمان انتقال سهام، مفاد قرارداد انتقال و مصوبات مربوط است.
برای مثال، شخصی ممکن است سهام خود را پس از تصویب سود انتقال داده باشد اما درباره اینکه سود دوره قبل متعلق به فروشنده یا خریدار است اختلاف ایجاد شود.
در این حالت علاوه بر مقررات شرکت، قرارداد انتقال سهام نیز باید بررسی شود.
بنابراین صرف اینکه شخص در زمان طرح دادخواست دیگر سهامدار نیست، همیشه به تنهایی تعیین‌کننده نتیجه دعوا نیست.
زمان استحقاق سود و مفاد قرارداد انتقال اهمیت زیادی دارد.
مطالبه سود سهام در صورت اختلاف درباره تعداد سهم
گاهی شرکت قبول دارد که خواهان سهامدار بوده اما درباره تعداد سهام او اختلاف دارد.
برای مثال، خواهان مدعی مالکیت ۳۰ درصد سهام است ولی شرکت تنها ۱۵ درصد را قبول دارد.
در چنین حالتی مبلغ سود نیز مستقیماً به تعیین میزان سهم وابسته خواهد بود.
بنابراین ممکن است اختلاف اولیه درباره مالکیت یا تعداد سهام ابتدا یا ضمن رسیدگی تعیین تکلیف شود.
اگر شرکت منحل شده باشد چه می‌شود؟
انحلال شرکت لزوماً باعث از بین رفتن مطالبات صاحبان حق نمی‌شود.
اما پس از انحلال، موضوع تصفیه و وضعیت دارایی و دیون شرکت اهمیت ویژه پیدا می‌کند.
ماده ۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی نیز مقررات مربوط به دعاوی شرکت را تا زمانی که تصفیه امور شرکت در جریان است مورد توجه قرار داده است.
در این وضعیت باید مدیر یا مدیران تصفیه، وضعیت شخصیت حقوقی شرکت و مرحله تصفیه بررسی شود.
اشتباهات رایج در دادخواست مطالبه سود سهام
مطالبه سود بدون ارائه مصوبه مجمع
صرفاً نوشتن اینکه «شرکت سود زیادی داشته است» برای اثبات مبلغ مشخصی که باید به سهامدار پرداخت شود کافی نیست.
اشتباه گرفتن درآمد شرکت با سود قابل تقسیم
گردش مالی بالا به معنای سود قابل تقسیم بالا نیست.
طرح دعوا علیه شخص اشتباه
در دعوایی که بدهکار اصلی شرکت است، طرح دعوا صرفاً علیه مدیرعامل ممکن است با ایراد مواجه شود.
مشخص نکردن سال مالی
باید معلوم باشد سود مربوط به چه دوره‌ای مطالبه می‌شود.
محاسبه نادرست میزان سود
مبلغ باید با تعداد سهام خواهان و مصوبه مجمع انطباق داشته باشد.
نادیده گرفتن صورت‌های مالی
صورت‌های مالی و مصوبات مجمع از مهم‌ترین اسناد این دعاوی هستند.
مطالبه خسارت بدون بررسی شرایط قانونی
خسارت تأخیر تأدیه نیز شرایط مستقل قانونی دارد.
نکته کاربردی
دادخواست مطالبه سود را قبل از ثبت کنترل کنید
پنج مورد را با هم تطبیق دهید:
تعداد سهام × سال مالی × مصوبه مجمع × مبلغ سود مصوب × موعد پرداخت
اگر یکی از این موارد مشخص نباشد، قبل از ثبت دادخواست بهتر است پرونده و مدارک تکمیل شود.
آیا برای مطالبه سود سهام شرکت وکیل لازم است؟
الزام عمومی به داشتن وکیل در همه این دعاوی وجود ندارد، اما اختلافات مربوط به شرکت‌ها معمولاً از دعاوی ساده مطالبه وجه پیچیده‌تر هستند.
در یک پرونده ممکن است هم‌زمان اختلاف درباره این موضوعات وجود داشته باشد:
مالکیت سهام؛
انتقال سهم؛
اعتبار مصوبه مجمع؛
تعداد سهام؛
سود قابل تقسیم؛
صورت‌های مالی؛
مسئولیت مدیران؛
زمان استحقاق سود؛
خسارت تأخیر؛
یا حتی انحلال و تصفیه شرکت.
در چنین شرایطی بررسی اسناد شرکت قبل از طرح دعوا می‌تواند از انتخاب خواسته یا خوانده اشتباه جلوگیری کند.
برای بررسی مدارک شرکت و تنظیم دادخواست مطالبه سود سهام متناسب با شرایط پرونده می‌توان از خدمات حقوقی مریم نصراللهی، وکیل پایه یک دادگستری از طریق وب‌سایت nasrolahi.com استفاده کرد.
سوالات متداول درباره مطالبه سود سهام شرکت
آیا سهامدار می‌تواند شرکت را مجبور به پرداخت سود کند؟
اگر سود مطابق مقررات تصویب و حق سهامدار نسبت به مبلغ معینی ایجاد شده باشد و موعد پرداخت نیز فرا رسیده باشد، در صورت خودداری شرکت امکان طرح دعوای مطالبه وجه قابل بررسی است.
مهلت شرکت برای پرداخت سود چقدر است؟
مطابق ماده ۲۴۰، نحوه پرداخت توسط مجمع یا در فرض سکوت آن توسط هیأت‌مدیره تعیین می‌شود؛ با این حال پرداخت سود باید در هر حال حداکثر ظرف هشت ماه پس از تصمیم مجمع عمومی درباره تقسیم سود انجام شود.
آیا می‌توان سود چند سال را با یک دادخواست مطالبه کرد؟
در صورت وجود شرایط دادرسی و ارتباط مطالبات، ممکن است مطالبات چند دوره در یک دادخواست مطرح شوند، اما مبلغ و مستندات هر سال مالی باید به‌طور دقیق مشخص شود.
آیا سود پرداخت‌نشده شامل خسارت تأخیر تأدیه می‌شود؟
امکان مطالبه خسارت باید با شرایط ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی تطبیق داده شود. صرف تأخیر به تنهایی بدون بررسی سایر شرایط این ماده برای نتیجه‌گیری قطعی کافی نیست.
اگر مجمع سود را تصویب نکرده باشد چه کنیم؟
باید ابتدا وضعیت صورت‌های مالی، وجود سود قابل تقسیم، مفاد ماده ۹۰ و تصمیمات مجمع بررسی شود. این وضعیت با دعوای ساده مطالبه سود تصویب‌شده متفاوت است.
دادخواست مطالبه سود را علیه چه کسی بدهیم؟
در حالت معمول که طلب مربوط به تعهد شرکت برای پرداخت سود مصوب است، دعوا علیه خود شخصیت حقوقی شرکت مطرح می‌شود. مسئولیت شخصی مدیران موضوعی جداگانه است.
آیا مدیرعامل باید سود را از حساب خودش بپردازد؟
خیر، صرف مدیرعامل بودن باعث نمی‌شود وی شخصاً بدهکار سود سهام شرکت باشد. باید میان دیون شرکت و مسئولیت احتمالی مدیران تفکیک قائل شد.
آیا می‌توان قبل از پایان هشت ماه دادخواست داد؟
اگر مجمع برای پرداخت سود موعدی پیش از پایان هشت ماه تعیین کرده و آن موعد گذشته باشد، موضوع می‌تواند متفاوت باشد. هشت ماه در ماده ۲۴۰ سقف قانونی پرداخت است، نه اینکه شرکت در همه موارد حق داشته باشد تا پایان ماه هشتم از اجرای موعدی که خود تعیین کرده خودداری کند.
اگر شرکت به بعضی سهامداران سود بدهد ولی به یک نفر ندهد چه می‌شود؟
در صورت استحقاق قانونی سهامدار و وجود مصوبه معتبر، مدارک پرداخت به سایر سهامداران می‌تواند در بررسی پرونده اهمیت داشته باشد؛ اما حق خواهان باید بر اساس مدارک مربوط به سهام و مصوبه شرکت مستقلاً اثبات شود.
فرم درخواست
جمع‌بندی
نمونه دادخواست مطالبه سود سهام شرکت زمانی کاربرد دارد که ابتدا حق سهامدار نسبت به سود قابل پرداخت مشخص شده باشد.
در شرکت سهامی، صرف سودآور بودن فعالیت تجاری شرکت برای تعیین مبلغ قابل مطالبه کافی نیست. صورت‌های مالی، سود قابل تقسیم، مصوبه مجمع عمومی، تعداد سهام و موعد پرداخت باید در کنار یکدیگر بررسی شوند.
قانون تجارت تقسیم سود را منوط به رعایت مقررات و تصمیم مجمع کرده است و ماده ۲۴۰ نیز مقرر می‌کند سود صاحبان سهام حداکثر ظرف هشت ماه پس از تصمیم مجمع راجع به تقسیم سود پرداخت شود.
اگر سود تصویب شده اما شرکت آن را پرداخت نمی‌کند، سهامدار می‌تواند با ارائه مستندات لازم، مطالبه اصل سود و حسب مورد خسارات قانونی را از مرجع صالح درخواست کند.
اما اگر اختلاف درباره اصل مالکیت سهام، میزان سهم، اعتبار مصوبه مجمع یا وجود سود قابل تقسیم باشد، پرونده دیگر صرفاً یک مطالبه وجه ساده نیست و تنظیم صحیح خواسته اهمیت بسیار بیشتری پیدا می‌کند.
به همین علت، پیش از استفاده از هر نمونه دادخواست مطالبه سود سهام شرکت بهتر است مدارک ثبتی شرکت، صورتجلسات مجامع، صورت‌های مالی و اسناد مالکیت سهام بررسی شوند.
مریم نصراللهی، وکیل پایه یک دادگستری می‌تواند پس از بررسی اسناد و شرایط پرونده، درباره نوع دعوا، طرف صحیح دعوا و نحوه تنظیم دادخواست راهنمایی حقوقی ارائه کند.